Άρθρο στην εφημερίδα Marathon Press, Απρ 2026

Δημήτρης Τρύφος MD, Msc

Μαιευτήρας-Χειρουργός Γυναικολόγος

myGynClinic, Νέα Μάκρη

τ. Διευθυντής Γυναικολογικής κλινικής Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών

τ. Διευθυντής Μονάδας Εξωσωματικής Γονιμοποίησης ΝΝΑ

Βασική αρχή στην ιατρική είναι η έγκαιρη διάγνωση που επιτρέπει την θεραπεία κάθε νοσήματος, ώστε στην εποχή μας ακόμα και ο καρκίνος στις περισσότερες περιπτώσεις αντιμετωπίζεται και θεραπεύεται εφόσον διαγνωστεί σε αρχικό στάδιο.

Ειδικά για την γυναίκα κάθε ηλικίας υπάρχει πιθανότητα εμφάνισης διαφόρων γυναικολογικών νοσημάτων όπως:

• Παθήσεις κόλπου και τραχήλου μήτρας

(κολπίτιδα, τραχηλίτιδα, μόλυνση από τον καρκινογόνο ιό HPV, δυσπλασία, καρκίνος τραχήλου μήτρας)

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ένας τύπος καρκίνου που αναπτύσσεται στα κύτταρα του τραχήλου, δηλαδή στο κατώτερο τμήμα της μήτρας που συνδέεται με τον κόλπο. Σχεδόν όλες οι περιπτώσεις προκαλείταιι από εμμένουσα λοίμωξη από συγκεκριμένους τύπους του ιού των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), ο οποίος μεταδίδεται σχεδόν αποκλειστικά μέσω της σεξουαλικής επαφής. 

Πρόληψη: Είναι ένας από τους πιο προλήψιμους καρκίνους χάρη στον εμβολιασμό κατά του HPV και τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο (όπως το τεστ Παπ και το τεστ HPV).

Ανάπτυξη: Συνήθως αναπτύσσεται πολύ αργά, δίνοντας χρόνο για τον εντοπισμό προκαρκινικών αλλοιώσεων πριν αυτές μετατραπούν σε καρκίνο.

Συμπτώματα: Στα πρώιμα στάδια συχνά δεν υπάρχουν συμπτώματα. Καθώς εξελίσσεται, μπορεί να εμφανιστούν:

• Ασυνήθιστη κολπική αιμορραγία (μετά την επαφή, μεταξύ περιόδων ή μετά την εμμηνόπαυση).

• Πόνος κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.

• Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις (με αίμα ή έντονη οσμή).

• Πόνος στην πύελο ή χαμηλά στη μέση. 

• Παθήσεις σαλπίγγων

(οξείες ή χρόνιες σαλπιγγίτιδες που σχετίζονται με υπογονιμότητα)

Συμπτώματα: 

• Πόνος στην πύελο ή χαμηλά στην κοιλιά. 

• Ενόχληση κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.

 

• Παθήσεις μήτρας

(ινομυώματα, σαρκώματα δηλαδή κακοήθη ινομυώματα, πολύποδες, υπερπλασία ενδομητρίου καλοήθης ή/και κακοήθης, καρκίνος ενδομητρίου)

 

Συμπτώματα που απαιτούν προσοχή

Το πιο κοινό προειδοποιητικό σημάδι είναι η μη φυσιολογική κολπική αιμορραγία. Επισκεφθείτε γιατρό εάν παρατηρήσετε: 

• Αιμορραγία μετά την εμμηνόπαυση (ακόμη και αν είναι ελάχιστη).

• Αιμορραγία μεταξύ των περιόδων.

• Ασυνήθιστα βαριά ή παρατεταμένη έμμηνο ρύση.

• Πυελικό πόνο ή πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

• Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις (υδαρείς ή με αίμα). 

Παράγοντες Κινδύνου

Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία (συνήθως μετά τα 50-60 έτη) και σχετίζεται συχνά με ορμονικές αλλαγές. Σημαντικοί παράγοντες περιλαμβάνουν: 

• Παχυσαρκία: Συνδέεται με αυξημένα επίπεδα οιστρογόνων.

• Ιστορικό υγείας: Σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών ή οικογενειακό ιστορικό καρκίνου.

• Ορμονοθεραπεία: Χρήση οιστρογόνων χωρίς προγεστερόνη μετά την εμμηνόπαυση. 

 

• Παθήσεις ωοθηκών (κύστεις, ινώματα, πολυκυστικές ωοθήκες,ενδομητρίωση, κακοήθεις όγκους)

Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι μια μορφή καρκίνου που ξεκινά από τα κύτταρα των ωοθηκών, των οργάνων του γυναικείου αναπαραγωγικού συστήματος που παράγουν ωάρια και ορμόνες. Συχνά αποκαλείται «σιωπηλός δολοφόνος» επειδή τα συμπτώματά του είναι συνήθως ήπια και μη ειδικά στα αρχικά στάδια, με αποτέλεσμα η διάγνωση να γίνεται συχνά σε προχωρημένο επίπεδο. 

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα μπορεί να μοιάζουν με αυτά άλλων, λιγότερο σοβαρών παθήσεων, αλλά αν επιμένουν για περισσότερες από μερικές εβδομάδες, συνιστάται ιατρικός έλεγχος: 

• Φούσκωμα ή πρήξιμο στην περιοχή της κοιλιάς.

• Πόνος στην πύελο (λεκάνη) ή την κοιλιακή χώρα.

• Γρήγορο αίσθημα κορεσμού ή δυσκολία στο φαγητό.

• Συχνοουρία ή επείγουσα ανάγκη για ούρηση.

• Αλλαγές στις συνήθειες του εντέρου, όπως δυσκοιλιότητα.

• Ανεξήγητη κόπωση και πόνος στη μέση. 

Παράγοντες Κινδύνου

• Ηλικία: Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο μεγαλώνει μια γυναίκα, με τις περισσότερες διαγνώσεις να γίνονται μετά την εμμηνόπαυση.

• Γενετική προδιάθεση: Κληρονομικές μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1 και BRCA2 αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο.

• Οικογενειακό ιστορικό: Ιστορικό καρκίνου των ωοθηκών, του μαστού ή του παχέος εντέρου στην οικογένεια.

• Αναπαραγωγικό ιστορικό: Η έναρξη της περιόδου σε μικρή ηλικία ή η καθυστερημένη εμμηνόπαυση μπορεί να επηρεάσει τον κίνδυνο.

 

• παθήσεις μαστών (κύστεις, ινοαδενώματα, καλοήθεις ή και κακοήθεις όγκοι)

Συμπτώματα και Σημάδια

Πολλές περιπτώσεις ανιχνεύονται μέσω προληπτικού ελέγχου (μαστογραφία) πριν εμφανιστούν συμπτώματα.

Ωστόσο, θα πρέπει να συμβουλευτείτε γιατρό εάν παρατηρήσετε:

• Εξόγκωμα ή μάζα: Ένα σκληρό, ανώδυνο εξόγκωμα στον μαστό ή στην περιοχή της μασχάλης είναι το πιο κοινό σημάδι.

• Αλλαγές στο δέρμα: Εισολκή (λακκάκι), ερυθρότητα, απολέπιση ή υφή που μοιάζει με φλοιό πορτοκαλιού.

• Αλλαγές στη θηλή: Θηλή που στρέφεται προς τα μέσα (εισολκή), πόνος ή έκκριση υγρού (εκτός από μητρικό γάλα).

• Αλλαγή στο μέγεθος ή σχήμα: Οποιαδήποτε ανεξήγητη διόγκωση ή αλλαγή στην εμφάνιση του ενός μαστού. 

Παράγοντες Κινδύνου

Ενώ τα αίτια δεν είναι πάντα σαφή, ορισμένοι παράγοντες αυξάνουν την πιθανότητα εμφάνισης: 

 

• Ηλικία & Φύλο: Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ηλικία (κυρίως μετά τα 35 έτη).

• Κληρονομικότητα: Οικογενειακό ιστορικό, μεταλλάξεις σε γονίδια όπως τα BRCA1 και BRCA2.

• Ορμονοθεραπείες, καθυστερημένη εμμηνόπαυση (μετά τα 50 έτη), εγκυμοσύνη σε μεγάλη ηλικία (μετά τα 40), παχυσαρκία, κατανάλωση αλκοόλ,

 

Ο προληπτικός γυναικολογικός έλεγχος πρέπει να γίνεται κάθε έτος, σε κάθε γυναίκα μετά τα 18, και περιλαμβάνει τα εξής:

• Λήψη ατομικού και οικογενειακού ιατρικού ιστορικού

• Γυναικολογική κλινική εξέταση

• Ψηλάφηση μαστών

• Λήψη δείγματος για Pap test η/και HPV DNA test

• Καλλιέργεια κολπικού υγρού (εάν απαιτείται)

• Κολπικό υπερηχογράφημα μήτρας και ωοθηκών

• Υπερηχογράφημα μαστών

• Μαστογραφία (μετά τα 35 έτη)

Η προληπτική γυναικολογική εξέταση είναι σύντομη (15-30 λεπτά), και ανώδυνη (χωρίς πόνο, με ελάχιστη η καθόλου ενόχληση).

Εάν υπάρχουν ευρήματα από την εξέταση μπορούν να συνταγογραφηθούν επιπλέον εξετάσεις όπως εξετάσεις αίματος και ούρων, καρκινικοί δείκτες, μαγνητική τομογραφία κάτω κοιλίας, μαγνητική μαστογραφία.

Οι παραπάνω εξετάσεις εξασφαλίζουν ότι μία γυναίκα είναι υγιής, όπως ευτυχώς συμβαίνει στην συντριπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, ή την έγκαιρη διάγνωση και στη συνέχεια τη θεραπεία διαφόρων γυναικολογικών νοσημάτων.

Είναι γνωστό ότι η έγκαιρη διάγνωση είναι πρωταρχικής σημασίας για την επιτυχή θεραπεία και την καλή πρόγνωση διαφόρων μορφών γυναικολογικού καρκίνου. Συνήθως η θεραπεία είναι σχετικά απλή και οδηγεί σε πλήρη ίαση.

Εναλλακτικά, η καθυστερημένη διάγνωση απαιτεί ιδιαίτερα σύνθετη και παρεμβατική θεραπεία και έχει δυσμενή πρόγνωση.

Επιπλέον, η προληπτική γυναικολογική εξέταση προσφέρει την έγκαιρη διάγνωση προβλημάτων που σχετίζονται με την γυναικεία γονιμότητα, (όπως ορμονικές διαταραχές, διαταραχές ωορρηξίας, κύστεις ωοθηκών, ινομυώματα και πολύποδες μήτρας, φλεγμονές, ενδομητρίωση) ώστε να γίνει η κατάλληλη θεραπεία και να προστατευθεί η γονιμότητα της γυναίκας.

 

 

 

Τα συμπληρώματα διατροφής για τον άντρα που περιέχουν συστατικά με αντιοξειδωτική δράση έχει αποδειχθεί με επιστημονικές μελέτες ότι βελτιώνουν την ποιότητα του σπέρματος ως προς τον αριθμό, την κινητικότητα και τη μορφολογία και αυξάνουν την πιθανότητα επίτευξης εγκυμοσύνης με φυσιολογική επαφή ή με υποβοηθούμενη αναπαραγωγή.

Ειδικά όταν υπάρχουν ενδείξεις από τις εξετάσεις σπέρματος όπως χαμηλός αριθμός , ελαττωμένη κινητικότητα, αυξημένο οξειδωτικό stress, αυξημένο ποσοστό κατακερματισμένου DNA (DNA Fragmentation Index-DFI) η λήψη συμπληρώματος διατροφής για τον άντρα αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα θετικού αποτελέσματος. Το διάστημα λήψης πρέπει να είναι τουλάχιστον 75-90 μέρες, όσο είναι και ο χρόνος της σπερματογένεσης, ώστε να εκτιμηθεί το αποτέλεσμα.

Ουσίες χρήσιμες για την βελτίωση του σπέρματος είναι:

• Συνένζυμο Q10
• Ν-ακετυλοκυστείνη
• L-καρνιτινη
• Σελήνιο
• Λυκοπένιο
• Ινοσιτόλη
• Ψευδάργυρος
• Βιταμίνη C
• Βιταμίνη Ε
• Βιταμίνες συμπλέγματος Β

Ανάλογα με τα αποτελέσματα των εξετάσεων προτείνουμε το αντίστοιχο συμπλήρωμα, τη δοσολογία και το διάστημα λήψης.

Το ενδομήτριο στην Εξωσωματική γονιμοποίηση: αλήθειες και λάθη στο μαύρο κουτί της εμφύτευσης του εμβρύου

The endometrium in ART: truth and fallacies of the black box of embryo implantation

 31 October-02 November 2024 | Athens, Greece

 

ESHRE Campus workshop

  

organised by the Special Interest Groups 

Course description

An in-depth appraisal of the latest evidence on the endometrium and its role in IVF success from improving the lab environment to optimizing frozen embryo transfer.

Ο ιατρός παρακολούθησε 3ήμερο σεμινάριο της ESHRE (Ευρωπαϊκή εταιρεία Αναπαραγωγής) με θέμα το ενδομήτριο στην εξωσωματική γονιμοποίηση και συμμετοχή κορυφαίων επιστημόνων από την Ευρώπη. Τα συμπεράσματα μετά από διαλέξεις, παράθεση στοιχείων από μελέτες και αντιπαραθέσεις ( debates) είναι τα εξής:

Τα δύο βασικά στοιχεία για την επιτυχία της εξωσωματικής γονιμοποίησης είναι 1) η ποιότητα των εμβρύων που προκύπτουν μετά από την ωοληψία και της γονιμοποίηση στο εργαστήριο και 2) η εμφύτευση στο ενδομήτριο μετά από την εμβρυομεταφορά.

Ένα άριστο ενδομήτριο μπορεί να δεχθεί μέτρια έμβρυα ενώ ένα μέτριο ή κακής ποιότητας ενδομήτριο μπορεί να μην δεχθεί άριστα έμβρυα.

Στον σχεδιασμό ενός κύκλου IVF η προσοχή εστιάζεται στον αριθμό και στην ποιότητα των ωαρίων και εμβρύων όμως και το ενδομήτριο είναι ιδιαίτερα σημαντικό και μπορεί να οδηγήσει ανάλογα με την ποιότητα του σε επιτυχία ή αποτυχία.

Ο έλεγχος του ενδομητρίου γίνεται πριν και κατά την διάρκεια του κύκλου της εξωσωματικής γονιμοποίησης με κολπικό υπερηχογράφημα (2D ή 3D).

Ενδομήτριο καλής ποιότητας με πάχος >7χιλ, κατάλληλο για εμβρυομεταφορά.

Μπορεί επίσης να γίνει και πριν τον κύκλο IVF, ειδικά αν υπάρχουν ευρήματα στο υπερηχογράφημα όπως πολύποδες , ή προηγούμενες αποτυχίες εμφύτευσης εμβρύων καλής ποιότητας, με Υστεροσκόπηση.

 

 

         

Φυσιολογικό ενδομήτριο 

 

Πολύποδας ενδομητρίου

   

Διάφραγμα της μήτρα

 

Χρόνια ενδομητρίτιδα – πολυποειδές ενδομήτριο

Ενδομητρίτιδα

ΥΣΤΕΡΟΣΚΟΠΗΣΗ ΠΡΙΝ ΤΗΝ ΕΞΩΣΩΜΑΤΙΚΗ

Συζητήθηκε το θέμα της Υστεροσκόπησης στην εξωσωματική γονιμοποίηση και η γνώμη των ειδικών είναι ότι πρέπει να γίνεται εφόσον υπάρχουν ευρήματα στο κολπικό υπερηχογράφημα (όπως πολύποδες) ή προηγούμενη ανεξήγητη αποτυχία IVF μετά από μεταφορά βλαστοκύστεων καλής ποιότητας.

Σχετικά με την χρόνια ενδομητρίτιδα, που είναι συχνό αίτιο υπογονιμότητας-αποτυχίας IVF, η γνώμη των ειδικών είναι ότι πρέπει να καλύπτεται με ένα κύκλο αντιβιοτικών και αντιικών φαρμάκων πριν από την εμβρυομεταφορά και πως δεν απαιτείται προληπτική υστεροσκόπηση.

Μελέτες σε μεγάλο αριθμό γυναικών που υποβλήθηκαν σε προληπτική Υστεροσκόπηση πριν από τον κύκλο IVF έδειξαν ότι δεν βοήθησε στην αύξηση της πιθανότητας επιτυχίας.

ΑΝΟΣΟΛΟΓΙΚΑ ΑΙΤΙΑ ΑΠΟΤΥΧΙΑΣ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗΣ

Ο ανοσολογικός μηχανισμός της υποδεκτικότητας του ενδομητρίου:

Ο ανοσολογικός μηχανισμός της υποδεκτικότητας του ενδομητρίου είναι ιδιαίτερα σύνθετος και μεταβλητός όσον αφορά τον κύκλο της γυναίκας και το <χρονικό παράθυρο εμφύτευσης> και είναι σίγουρο ότι παίζει σημαντικό ρόλο.

Η μελέτη του ανοσολογικού μηχανισμού του ενδομητρίου είναι ακόμα σε ερευνητικό στάδιο και δεν υπάρχουν αποδεδειγμένες με μελέτες δυνατότητες παρέμβασης.

Οι διάφορες εμπειρικές παρεμβάσεις όπως :

• ελαφρά απόξεση ενδομητρίου (scratching),

• ενδομήτρια έγχυση αιμοπεταλίων (PRP) ,

• ενδομήτρια έγχυση αντιβιοτικών (για την χρόνια ενδομητρίτιδα),

• ενδοφλέβια χορήγηση intralipids

• εμβόλια με λεμφοκύτταρα,

• παρά τα αρχικά ενθαρρυντικά αποτελέσματα δεν αποδείχθηκε, με μελέτες σε μεγάλο αριθμό κύκλων IVF, να βοηθούν.

   

  Η γνώμη των ειδικών είναι ότι ο ανοσολογικός μηχανισμός της υποδεκτικότητας του ενδομητρίου είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την επιτυχία της IVF όμως προς το παρόν δεν υπάρχει τεκμηριωμένη δυνατότητα παρέμβασης.

  Η γνώμη μου είναι ότι το ανοσολογικό σύστημα παίζει σημαντικό ρόλο στην διαδικασία της εμφύτευσης και κατά συνέπεια στην επιτυχία της IVF και η συμβουλή μου είναι ότι μια γυναίκα που είναι σε κύκλο εξωσωματικής γονιμοποίησης πρέπει να έχει ανοσολογικό της σύστημα στη δυνατόν καλύτερη κατάσταση με:

  • Λήψη συμπληρώματος ενίσχυσης ανοσοποιητικού

  • Υγιεινή διατροφή

  • Καλό ύπνο

  • Αποφυγή κόπωσης

  • Ελαχιστοποίηση άγχους

  ΜΙΚΡΟΒΙΩΜΑ ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΟΥ

  Το μικροβίωμα ενδομητρίου είναι η ομάδα των μικροβίων που υπάρχουν στο ενδομήτριο (στο εσωτερικό της μήτρας), τα περισσότερα αποτελούν συστατικά της φυσιολογικής χλωρίδας όμως είναι πιθανό να υπάρχουν και παθογόνα μικρόβια όπως στρεπτόκοκκος, μυκόπλασμα, χλαμύδια.

  Η λήψη του δείγματος προς εξέταση γίνεται στο εξωτερικό ιατρείο με απλή και ανώδυνη εξέταση όπου με ένα λεπτό στειλεό παίρνουμε δείγμα από το ενδομήτριο .Σε περίπτωση παθολογικού αποτελέσματος χρειάζεται αντιβιοτική αγωγή.

  Η γνώμη των ειδικών είναι ότι η πληροφορία για το μικροβίωμα του ενδομητρίου είναι σημαντική πριν την εμβρυομεταφορά.

   

  ΕΝΔΟΜΗΤΡΙΩΣΗ

  Η ενδομητρίωση δεν φαίνεται να επηρεάζει την διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης και υπάρχει ισχυρή αμφισβήτηση αν χρειάζεται να προηγηθεί χειρουργική θεραπεία. Σε περίπτωση λαπαροσκοπικής θεραπείας χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή ώστε να γίνει με την ελάχιστη δυνατή βλάβη στον ωοθηκικό ιστό.

   

  ΙΝΟΜΥΩΜΑΤΑ

  Τα ινομυώματα εφόσον είναι ενδοτοιχικά ή υπορογόνια (προβάλουν προς τα έξω ης μήτρας) συνήθως δεν επηρεάζουν την διαδικασία της εξωσωματικής γονιμοποίησης και δεν χρειάζεται να προηγηθεί αφαίρεση τους. Σε περίπτωση που γίνει αφαίρεση ινομυωμάτων λόγω συμπτωμάτων (συνήθως αιμορραγίας) πρέπει να γίνεται με ιδιαίτερη προσοχή ώστε να μη γίνει βλάβη στο ενδομήτριο.

  Επίσης εφόσον είναι υποβλεννογόνια (προβάλουν στο ενδομήτριο) επηρεάζουν την εμφύτευση και συνιστάται να αφαιρούνται πριν την IVF.

   

  ΣΥΣΠΑΣΕΙΣ ΜΗΤΡΑΣ

  Σε μερικές περιπτώσεις υπάρχουν συσπάσεις μήτρας μετά την εμβρυομεταφορά και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αρνητικό αποτέλεσμα. Σε περίπτωση συσπάσεων συνιστάται χορήγηση μαγνησίου και σπασμολυτικών.

   

  ΠΑΡΑΘΥΡΟ ΕΜΦΥΤΕΥΣΗΣ

  O έλεγχος του <παραθύρου εμφύτευσης> , δηλαδή των ημερών του κύκλου όπου το ενδομήτριο είναι δεκτικό για εμφύτευση, σε προηγούμενο κύκλο με δείγματα που λαμβάνονται από το ενδομήτριο ώστε η πληροφορία αυτή να χρησιμοποιηθεί για την μέρα της εμβρυομεταφοράς στον κύκλο IVF δεν αποδείχθηκε να βοηθάει.

 

To Pap test είναι μία προληπτική εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου τραχήλου μήτρας. Ανιχνεύει επίσης φλεγμονές του τραχήλου και του κόλπου.

Τι είναι το τεστ Παπανικολάου;
To Pap test μία είναι προληπτική εξέταση για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου τραχήλου μήτρας. Με το Παπ τεστ ανιχνεύονται αλλοιώσεις στον τράχηλο της μήτρας 7 με 11 χρόνια πριν εξελιχθούν σε καρκίνο, οπότε υπάρχει χρόνος για έλεγχο και θεραπεία. Φυσικά όσο πιο έγκαιρη είναι η διάγνωση τόσο πιο απλή είναι και η θεραπεία που μπορεί να είναι απλή παρακολούθηση ή/και φαρμακευτική αγωγή (το 70% των απλών αλλοιώσεων θεραπεύεται μέσα σε 6-24 μήνες με τη δράση του ανοσοποιητικού συστήματος της γυναίκας) ή χειρουργική θεραπεία.

Είναι μια απλή, ανώδυνη και χαμηλού κόστους εξέταση που αφορά την λήψη κυττάρων από την επιφάνεια του τραχήλου με μία μικρή σπάτουλα και από το στόμιο του τραχήλου με μία λεπτή βούρτσα.

Το δείγμα του τεστ ΠΑΠ εξετάζεται από ειδικό ιατρό (κυτταρολόγο) για να εντοπιστούν, αν υπάρχουν, κύτταρα τραχήλου μήτρας με βλάβες από τον ιο των ανθρωπίνων κονδυλωμάτων HPV (που είναι πολύ συχνός σε άντρες και γυναίκες και είναι το σχεδόν αποκλειστικό αίτιο του καρκίνου τραχήλου μήτρας).

Πρέπει να εξετάζονται όλες οι γυναίκες;
Προτείνουμε τον ετήσιο έλεγχο με τεστ ΠΑΠ και γυναικολογική εξέταση σε όλες τις γυναίκες, από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών μέχρι τα 65 ή και αργότερα αν δεν υπήρχε τακτικός έλεγχος τα προηγούμενα χρόνια.

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι πιο συχνός σε γυναίκες που:

• ξεκίνησαν τις σεξουαλικές επαφές σε νεαρή ηλικία
• είχαν μεγάλο αριθμό συντρόφων ή είχαν σύντροφο με μεγάλο αριθμό σχέσεων
• καπνίζουνπαίρνουν ανοσοκατασταλτικά φάρμακα ή γενικά έχουν καταστολή του ανοσοποιητικού συστήματος λόγω stress, κόπωσης, κακής διατροφής, κακού ύπνου. 

Πως γίνεται το τεστ ΠΑΠ;
Η διαδικασία λήψης του τεστ Παπανικολάου είναι πολύ απλή. Αφού ουρήσετε και αφαιρέσετε το εσώρουχο σας κάθεστε στη θέση της γυναικολογικής εξέτασης.

Με πολύ ήπιο και ανώδυνο τρόπο εισάγεται στον κόλπο σας ένας πλαστικός κολποδιαστολέας. Ο κολποδιαστολέας βοηθάει να μείνει ο κόλπος ανοικτός για να βλέπει ο γιατρός τον τράχηλο και να πάρει τα δύο δείγματα του Παπ τεστ.

 Διαρκεί ~1-2λεπτά.

Ποια μέρα του κύκλου είναι η καταλληλότερη για το τεστ ΠΑΠ;
Το τεστ Παπ δεν μπορεί να γίνει τις ημέρες της περιόδου με έντονη αιμορραγία μπορεί όμως να γίνει τις τελευταίες μέρες έστω και με λίγο αίμα.
Επίσης δεν μπορεί να γίνει αν υπήρχε ελεύθερη επαφή ή αν χρησιμοποιήθηκε κολπική κρέμα τις τελευταίες 48 ώρες.
Σε άτοκες γυναίκες ή σε γυναίκες με ιστορικό Καισαρικής τομής καλό είναι να γίνεται κοντά στη μέρα της ωορρηξίας (10-14η μέρα κύκλου, από την αρχή της περιόδου) ώστε να έχει διαστολή ό τράχηλος και να είναι πιο απλή και αξιόπιστη ή λήψη του δείγματος.

Πότε είναι έτοιμα τα αποτελέσματα του τεστ ΠΑΠ;
Τα αποτελέσματα του τεστ ΠΑΠ είναι έτοιμα μέσα σε μία εβδομάδα και σε περίπτωση επείγοντος την επόμενη μέρα Ενημερώνεστε τηλεφωνικά από τη γραμματέα του ιατρείου και αποστέλλεται στο e-mail σας.

Σε περίπτωση που το αποτέλεσμα είναι παθολογικό ενημερώνεστε τηλεφωνικά από τον ιατρό που θα σας δώσει και οδηγίες για περαιτέρω έλεγχο όπως κολποσκόπηση και HPV-DNA test.

Πόσο αξιόπιστο είναι το τεστ ΠΑΠ;
Κανένα τεστ δεν είναι 100% ακριβές και το τεστ Παπανικολάου δεν αποτελεί εξαίρεση. Η σωστή λήψη από τον ιατρό αυξάνει την αξιοπιστία της εξέτασης.

Σε λίγες περιπτώσεις θα χρειαστεί επανάληψη του τεστ Παπανικολάου γιατί:

• μπορεί να υπάρχει κάποια φλεγμονή που να χρειάζεται θεραπεία
• βλέννα ή αίμα μπορεί να κρύβουν τα κύτταρα του τραχήλου
• το δείγμα που λήφθηκε μπορεί να μην είναι επαρκές για τον κυτταρολόγο να βγάλει διάγνωση ή να υπήρξε κάποιο τεχνικό σφάλμα. 

Αποτελέσματα τεστ ΠΑΠ

Φυσιολογικό τεστ Παπανικολάου
Εάν το τεστ ΠΑΠ είναι φυσιολογικό ή αρνητικό σημαίνει ότι δεν εντοπίστηκαν παθολογικά κύτταρα. Συνιστάται συνήθως επανάληψη του τεστ σε 1 χρόνο.

Μη φυσιολογικό τεστ Παπανικολάου
Εάν το τεστ ΠΑΠ δεν είναι φυσιολογικό, αυτό δεν σημαίνει ότι έχετε καρκίνο. Απλά σημαίνει ότι υπάρχουν μη φυσιολογικά κύτταρα στον τράχηλό, που κάποιες φορές μπορεί να είναι προκαρκινικά.
Η παρουσία του ιού HPV στα κύτταρα έχει ως αποτέλεσμα την εμφάνιση κυττάρων όπως τα κοιλοκύτταρα και τα διπυρήνα, και κυτταρολογικές αλλοιώσεις όπως δυσκεράτωση, παρακεράτωση και υπερκεράτωση.

Υπάρχουν οι εξής κατηγορίες μη φυσιολογικών κυττάρων στο τεστ ΠΑΠ:

• άτυπα κύτταρα απροσδιορίστου σημασίας (ASCUS)
• ήπια αλλοίωση (LSIL)
• μέτρια ή σοβαρή αλλοίωση (HGSIL)
  καρκίνωμα

Tα πλακώδη μεταπλαστικά κύτταρα έχουν σχήμα στρογγυλό έως πολυγωνικό με πυκνό διφασικό κυτταρόπλασμα χρώσης και στρογγυλούς κεντρικά τοποθετημένους πυρήνες. Αυτά τα μεταβολικά ενεργά κύτταρα είναι συχνά το σημείο όπου εμφανίζονται ανωμαλίες. Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μιας γυναίκας, η ζώνη μετάπλασης υποχωρεί από τον εξωτράχηλο προς στον ενδοτραχηλικό σωλήνα

Συνήθη Λοιμώδη Νοσήματα
• Ακτινομύκητες
• Καντιντίαση
• Gardnerella
• Ιός απλού έρπητα
• Τριχομονάδες

Ακτινομύκητες Actinomyces

 

 

 

Το Actinomyces είναι ένα gram-θετικό, αναερόβιο βακτήριο. Ο πιο κοινός προδιαθεσικός παράγοντας είναι η διάρκεια χρήσης του spiral IUD. Ο τύπος του IUD δεν επηρεάζει την παρουσία αυτού του βακτηρίου.

Οι περισσότερες γυναίκες που είναι θετικές για λοίμωξη από ακτινομύκητες είναι ασυμπτωματικές. Αν και αυτό το βακτήριο είναι γενικά κοινό, υπάρχουν αναφερόμενες περιπτώσεις ακτινομυκήτων που προκαλούν φλεγμονώδη νόσο της πυέλου (PID) σε γυναίκες που έχουν IUD.

 

 

 

 

 

 

 

Οι ακτινομύκητες μοιάζουν με βαμβάκι ή μάλλινη, ασαφή μάζα.
Συνήθως υπάρχει οξεία φλεγμονώδης απόκριση.

 

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
• Οι βλάβες στον τράχηλο φαίνονται κίτρινες και κοκκώδεις με γυμνό μάτι.

• Η χρόνια μόλυνση του τραχήλου της μήτρας μπορεί να προκαλέσει σημαντική ίνωση και ουλές

Μυκητιασική κολπίτιδα Candidiasis spp.

 

 

 

 

 

 

Η Candida albicans ευθύνεται για το 80-92% των μολύνσεων από candida. Η Candida, ή μύκητας, υπάρχει ως μέρος της φυσιολογικής κολπικής χλωρίδας στο 15-20% των υγιών γυναικών και σε έως και στο 30-40% των εγκύων γυναικών. Παράγοντες που προδιαθέτουν τις γυναίκες για candida είναι: εγκυμοσύνη, διαβήτης, λοίμωξη από τον ιό HIV, από του στόματος αντισυλληπτικά, χρήση αντιβιοτικών ή κορτικοστεροειδών, ανοσοκαταστολή και ιστορικό υποτροπιάζουσας candida.

Άλλοι παράγοντες που μπορεί να αυξήσουν τη συχνότητα εμφάνισης candida περιλαμβάνουν τη χρήση ντους, αρωματικά σπρέι γυναικείας υγιεινής, τοπικούς αντιμικροβιακούς παράγοντες και στενά ρούχα και εσώρουχα που δεν αερίζονται καλά. 

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:

• Άοσμο, παχύρρευστο, λευκό, εκκρίμα που μοιάζει με τυρί κότατζ
• Κολπίτιδα
• Κνησμός στην περιοχή του αιδοίου μαζί με ερύθημα του κόλπου ή του αιδοίου
• Ο εντοπισμός της candida σε απουσία συμπτωμάτων δεν πρέπει απαραίτητα να οδηγεί σε θεραπεία

Μικροβιακή κολπίτιδα Coccobaccillus (bacterial vaginosis) 

 

 

 

 

 

 

Η βακτηριακή κολπίτιδα είναι μια σεξουαλικά μεταδιδόμενη κατάσταση. Είναι σημαντικό να αντιμετωπίζονται και οι δύο σύντροφοι.
Στις κυτταρολογικές αναφορές, αυτό το εύρημα αναφέρεται ως «μετατόπιση της κολπικής χλωρίδας που συνάδει με coccobaccilli spp».
Υπάρχει απουσία γαλακτοβακίλλων. Ωστόσο, είναι εμφανείς μικροί κοκκοβάκιλλοι.

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
• Ομοιογενής, λευκή/γκρι μη φλεγμονώδης έκκριση που προσκολλάται στα τοιχώματα του κόλπου
• Δύσοσμα κολπικά υγρά
• Μυρωδιά ψαριού

Ιός του απλού Έρπητα Herpes Simplex Virus

Ο ιός του απλού έρπητα (HSV) μπορεί να διατηρήσει μια λανθάνουσα κατάσταση για όλη τη ζωή του ξενιστή.
Τα κύτταρα που έχουν μολυνθεί από τον ιό βρίσκονται συνήθως στην άκρη και στη βάση των βλαβών. Όταν ο έρπης εκδηλώνεται στον βλεννογόνο των χειλέων, του κόλπου ή και των δύο, η μόλυνση εμφανίζεται ως κυστίδια. Η συμμετοχή του τραχήλου της μήτρας και του αιδοίου δεν είναι ασυνήθιστη.
Τόσο ο HSV1 όσο και ο HSV2 έχουν την ίδια κυτταρολογική εντύπωση.
Ο ιός προκαλεί προβλήματα με τη μίτωση, καθώς ο πυρήνας αναπαράγεται, αλλά το κύτταρο δεν διαιρείται σωστά. Αυτό οδηγεί σε πολυπύρηνα κύτταρα. Η χρωματίνη του πυρήνα περιθωριοποιείται στην πυρηνική μεμβράνη. Οι πυρήνες τείνουν επίσης να σχηματίζουν ο ένας γύρω από τον άλλο προκειμένου να χωρέσουν μέσα στην κυτταρική μεμβράνη.

 

 

 

 

 

 

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
Οι περισσότερες λοιμώξεις από απλό έρπητα είναι ασυμπτωματικές.
Η ανοσολογική απόκριση του ξενιστή φαίνεται να παίζει σημαντικό ρόλο. Η περίοδος επώασης είναι 2-11 ημέρες (συνήθως 6-7 ημέρες). Τα μολυσμένα άτομα είναι πιο μολυσματικά κατά τις πρώτες ημέρες μιας πρωτοπαθούς λοίμωξης, αν και ο ιός μπορεί να εξακολουθήσει να μεταδίδεται αργότερα στη μόλυνση ή από ένα ασυμπτωματικό άτομο.

Τριχομονάδες Trichomoniasis

 

 

 

 

Η τριχομονίαση μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή. Η θεραπεία είναι ατελής, εκτός εάν υποβληθούν σε θεραπεία και ο σύντροφος. Η τριχομονίαση μεταδίδεται γενικά με σωματική επαφή και δεν επιβιώνει για πολύ εκτός του ξενιστή.

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
• Συχνά η κολπική έκκριση έχει δυσάρεστη οσμή, άφθονη, αφρώδη και κίτρινο-γκρι ή πράσινο χρώμα
• Ερεθισμός και κνησμός
• Πόνος κατά την επαφή

Μη φυσιολογικές βλάβες

• Άτυπα πλακώδη κύτταρα απροσδιόριστης σημασίας (ASC-US)
• Τα άτυπα πλακώδη κύτταρα που δεν μπορούν να αποκλείσουν μια υψηλού βαθμού βλάβη (ASC-H)
• Χαμηλού βαθμού πλακώδης ενδοεπιθηλιακή βλάβη (LSIL)
• Υψηλού βαθμού πλακώδης ενδοεπιθηλιακή βλάβη (HSIL)

Άτυπα κύτταρα απροσδιόριστης σημασίας ASCUS Atypical Squamous Cells of Undetermined Significance (ASC-US)

Η διάγνωση ASC-US υποδηλώνει πλακώδη ενδοεπιθηλιακή βλάβη αλλά είναι ποιοτικά ή ποσοτικά ανεπαρκής για οριστική διάγνωση δυσπλασίας SIL. Σεμερικές περιπτάσεις οφείλονται σε οξεία ή χρόνια τραχηλίτιδα ή ερεθισμό κατά τηςν επαφή.

Σε ένα τεστ Παπανικολάου, εάν βρεθούν τα ακόλουθα κυτταρικά κριτήρια, δίνεται διάγνωση ASC-US:
• Οι πυρήνες είναι περίπου 2½-3 φορές το μέγεθος ενός κανονικού ενδιάμεσου κυτταρικού πυρήνα.
• Υπάρχει ελάχιστη πυρηνική υπερχρωμασία, και ελαφρά ανωμαλία στην κατανομή της χρωματίνης.
• Λόγω της αύξησης του μεγέθους του πυρήνα, η αναλογία πυρηνικού-κυτταροπλασματικού θα αυξηθεί ελαφρώς.

Μερικές φορές, οι αλλαγές ASC-US σχετίζονται με βακτηριακή, μυκητιασική ή ιογενή λοίμωξη.

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
Δυστυχώς, δεν υπάρχουν κλινικά σημεία που να βοηθούν στη διάγνωση του ASC-US. Ο τακτικός έλεγχος του τεστ Παπανικολάου είναι ο καλύτερος τρόπος για τον εντοπισμό αλλαγών που σχετίζονται με το ASC-US.

 

Άτυπα πλακώδη κύτταρα που δεν μπορούν να αποκλείσουν την υψηλού βαθμού πλακώδη αλλοίωση (ASC-H)
Atypical Squamous Cells cannot rule out High-grade squamous lesion (ASC-H)

Το ASC-H επηρεάζει κυρίως τα πλακώδη μεταπλαστικά κύτταρα. Τα κύτταρα εμφανίζουν μη φυσιολογικές αλλαγές, αλλά δεν μπορούν να διαγνωστούν οριστικά ως υψηλού βαθμού πλακώδη βλάβη. Οι ασθενείς με ASC-H διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο να αναπτύξουν προκαρκινική βλάβη.
Όταν ένας κυτταροτεχνολόγος εξετάζει το κυτταρικό υλικό σε ένα τεστ Παπανικολάου, εάν βρεθούν τα ακόλουθα κριτήρια, δίνεται διάγνωση ASC-H:

Τα κύτταρα ASC-H είναι συνήθως αραιά και εμφανίζονται μεμονωμένα. Σε σπάνιες περιπτώσεις τα κύτταρα φαίνονται σε μια ομάδα που δεν υπερβαίνει τα 10 κύτταρα.
• Οι πυρήνες είναι περίπου 1½-2½ φορές το μέγεθος του πυρήνα ενός κανονικού πλακώδους μεταπλαστικού κυττάρου.
• Λόγω της αύξησης του μεγέθους του πυρήνα, η αναλογία πυρηνικού-κυτταροπλασματικού είναι παρόμοια με αυτή μιας πραγματικής υψηλού βαθμού βλάβης.
• Υπάρχει ελάχιστη πυρηνική υπερχρωμασία και ελαφρά ανωμαλία στην κατανομή της χρωματίνης. (Μια πιο χαρακτηριστική αλλαγή θα δικαιολογούσε μια υψηλού βαθμού διάγνωση της βλάβης.)
Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
Δυστυχώς, δεν υπάρχει κανένα συνηθισμένο σύμπτωμα που να προϋποθέτει αυτή τη διάγνωση. Ο τακτικός έλεγχος του τεστ Παπανικολάου ακολουθώντας τις οδηγίες είναι ο καλύτερος τρόπος για να ανακαλύψετε αυτή τη βλάβη. 

Χαμηλού βαθμού πλακώδης ενδοεπιθηλιακή βλάβη (LSIL)
Low-grade Squamous Intraepithelial Lesion (LSIL)

Η χαμηλού βαθμού πλακώδης ενδοεπιθηλιακή αλλοίωση (LSIL) αναφέρεται σε πρώιμες αλλαγές που έγιναν στο μέγεθος, το σχήμα και τον αριθμό των κυττάρων στην επιφάνεια του τραχήλου της μήτρας. Μερικές από αυτές τις βλάβες επανέρχονται στο φυσιολογικό χωρίς θεραπεία.
Αρκετές μη φυσιολογικές αλλαγές πρέπει να παρατηρηθούν μικροσκοπικά στα πλακώδη κύτταρα προκειμένου να δοθεί μια διάγνωση LSIL.
Τα πολυγωνικά κελιά εμφανίζονται μεμονωμένα ή σε φύλλα. Το άφθονο κυτταρόπλασμα χρωματίζει είτε βασεόφιλα είτε ηωσινόφιλα ανάλογα με την ωριμότητα του κυττάρου. Περιστασιακά, υπάρχει μια ευδιάκριτη καθαρή περιοχή γύρω από τον πυρήνα-ΚΟΙΛΟΚΥΤΤΑΡΑ-(το χαρακτηριστικό γνώρισμα του HPV).

Ο πυρήνας βασίζεται σε μεγάλο βαθμό για να βοηθήσει σε αυτή τη διάγνωση. Μερικές φορές το κύτταρο είναι διπύρηνο ή πολυπύρηνο. Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό είναι ο ασυνήθιστα μεγάλος, σκοτεινός πυρήνας.
Το LSIL αναφέρεται επίσης ως:
• Ήπια δυσπλασία (MLD)
• Ήπια δυσπλασία με HPV
• Τραχηλική ενδοεπιθηλιακή νεοπλασία 1 (CIN 1)

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
Δυστυχώς, τυπικά δεν υπάρχουν σημεία και συμπτώματα για αυτή τη διάγνωση.

Υψηλού βαθμού πλακώδης ενδοεπιθηλιακή βλάβη (HSIL)
High-grade Squamous Intraepithelial Lesion (HSIL)

Τα κύτταρα που βρίσκονται σε βλάβες υψηλού βαθμού φαίνονται σημαντικά διαφορετικά από ένα φυσιολογικό κύτταρο. Αυτά τα κύτταρα είναι λιγότερο πιθανό να επιστρέψουν στο φυσιολογικό χωρίς θεραπεία. Χωρίς θεραπεία και παρακολούθηση, αυτοί οι τύποι κυττάρων έχουν αυξημένη πιθανότητα εξέλιξης σε καρκίνο.

Σε αντίθεση με το LSIL, τα κύτταρα που επηρεάζονται εδώ είναι λιγότερο «ώριμα». Τα κύτταρα φαίνονται σε ένα ευρύ φάσμα διαφορετικών μεγεθών και μπορούν να εμφανιστούν σε φύλλα, μεμονωμένα ή σε ομάδες.
Οι ακανόνιστοι πυρήνες που παρατηρούνται σε αυτή τη διαγνωστική κατηγορία μπορεί να ποικίλλουν σημαντικά σε μέγεθος με σημαντικές αλλαγές στην πυρηνική κυτταροπλασματική αναλογία.

Το HSIL αναφέρεται επίσης ως:

• Μέτρια Δυσπλασία
• Τραχηλική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία 2 (CIN2)
• Σοβαρή Δυσπλασία
• Τραχηλική Ενδοεπιθηλιακή Νεοπλασία 3 (CIN3)
• Καρκίνωμα in situ

Κλινικά σημεία και συμπτώματα:
Δυστυχώς, ορισμένες πλακώδεις βλάβες υψηλού βαθμού δεν προϊδεάζουν με κανένα σύμπτωμα.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, μία ασθενής μπορεί να εμφανίσει:
• Μη φυσιολογική αιμορραγία
• Επώδυνη σεξουαλική επαφή

 

Τι είναι η ελαφρά απόξεση ενδομητρίου
H ελαφρά απόξεση ενδομητρίου (endometrial scratching) είναι μια τεχνική που χρησιμοποιείται για τη βελτίωση της ικανότητας ενός εμβρύου να εμφυτεύεται στη μήτρα μετά από εξωσωματική γονιμοποίηση.
Περιλαμβάνει επιφανειακό τραυματισμό της επένδυσης της μήτρας, προκειμένου να βελτιωθεί η δεκτικότητα της μήτρας στο έμβρυο.

Γιατί χρησιμοποιείται το ενδομήτριο ξύσιμο;
Η εμφύτευση εμβρύου θεωρείται ότι είναι ο πιο σημαντικός παράγοντας που επηρεάζει την εγκυμοσύνη.

Το ενδομήτριο ξύσιμο προσφέρεται σε γυναίκες που αποτυγχάνουν να μείνουν έγκυες μετά από αρκετούς αποτυχημένους κύκλους εξωσωματικής γονιμοποίησης, παρά τη μεταφορά εμβρύων καλής ποιότητας και χωρίς σαφή λόγο για την αποτυχία τους.
Αν και ορισμένες μελέτες υποδεικνύουν ότι το ξύσιμο του ενδομητρίου μπορεί να διπλασιάσει τις πιθανότητες να μείνετε έγκυος, τα πειστικά επιστημονικά στοιχεία για τα οφέλη του και η γνώση των υποκείμενων μηχανισμών είναι περιορισμένα. Επομένως, η ιατρική γνώμη διχάζεται και η χρήση της σε ασθενείς που υποβάλλονται σε εξωσωματική γονιμοποίηση για πρώτη φορά δεν υποστηρίζεται.

Πώς λειτουργεί το ενδομήτριο ξύσιμο;
Το ενδομήτριο είναι το στρώμα ιστού που καλύπτει το εσωτερικό της μήτρας. Προκειμένου μια γυναίκα να μείνει έγκυος, ένα έμβρυο πρέπει να προσκολληθεί σε αυτή την επένδυση (ονομάζεται εμφύτευση). Η αποτυχία εμφύτευσης θεωρείται ότι είναι ο πρωταρχικός παράγοντας που επηρεάζει την ανθρώπινη γονιμότητα και συνήθως αποδίδεται σε έλλειψη δεκτικότητας της μήτρας.
Δεν είναι σαφές πώς ακριβώς λειτουργεί το ενδομήτριο ξύσιμο, αλλά πιστεύεται ότι το ξύσιμο της επένδυσης της μήτρας μπορεί να προκαλέσει μια φλεγμονώδη απόκριση, παρόμοια με αυτή μιας γρατσουνιάς στο δέρμα. Η επακόλουθη διαδικασία επισκευής μπορεί να βελτιώσει τις πιθανότητες εμφύτευσης με:
• Η απελευθέρωση αυξητικών παραγόντων, ορμονών και προ-φλεγμονωδών κυτοκινών, που κάνουν τη νεοσχηματισμένη επένδυση πιο δεκτική σε εμφύτευμα εμβρύου
• Ενεργοποίηση γονιδίων που είναι σημαντικά για την προετοιμασία του ενδομητρίου, το οποίο διαφορετικά δεν θα μπορούσε να ενεργοποιηθεί, τη στιγμή της απόπειρας εμφύτευσης.

Πότε γίνεται το ενδομήτριο ξύσιμο;
Ο βέλτιστος χρόνος για μια γυναίκα να υποβληθεί σε αυτή τη διαδικασία είναι κατά τη διάρκεια του δεύτερης φάσης του κύκλου πριν από την έναρξη της θεραπείας για την εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η Διαδικασία
Η γρατσουνιά του ενδομητρίου είναι απλή, χαμηλού κόστους, ελάχιστα επεμβατική και διαρκεί μόνο 10-15 λεπτά. Πραγματοποιείται σε ραντεβού εξωτερικών ασθενών και είναι η ίδια μέθοδος που χρησιμοποιείται για τη λήψη δείγματος από βιοψία ενδομητρίου.
Ένας εύκαμπτος καθετήρας, πλάτους 3 mm, εισάγεται μέσω του τραχήλου της μήτρας, στην κοιλότητα της μήτρας και στη συνέχεια μετακινείται εμπρός και πίσω και περιστρέφεται προκειμένου να προκαλέσει διαταραχή στην επένδυση της μήτρας (στο ενδομήτριο).

Στοιχεία για την εκτέλεση ενδομήτριου γρατσουνίσματος
Μελέτες σε ζώα έχουν δείξει μια ενίσχυση της ενδομήτριας δεκτικότητας από το ξύσιμο του ενδομητρίου. Οι δοκιμές σε ανθρώπους, από την άλλη πλευρά, έδειξαν αντικρουόμενα αποτελέσματα.
Αυτό πιθανώς οφείλεται σε διαφορές στον πληθυσμό που μελετήθηκε, στη συσκευή που χρησιμοποιείται για το ξύσιμο, στο χρόνο τραυματισμού (ωχρινική ή ωοθυλακική φάση). Καθένας από αυτούς τους παράγοντες μπορεί να επηρεάσει την επιτυχία ή την αποτυχία των προσπαθειών εμφύτευσης.
Μια ανασκόπηση του Cochrane εννέα τυχαιοποιημένων δοκιμών, συμπεριλαμβανομένων 1512 γυναικών με ανεξήγητη υπογονιμότητα, πρότεινε ένα συνολικό όφελος από το ξύσιμο του ενδομητρίου. Ωστόσο, η ανασκόπηση ανέφερε επίσης σημαντικούς περιορισμούς στις συμπεριλαμβανόμενες μελέτες και προειδοποίησε ότι δεν συνάγονται ασφαλή συμπεράσματα από αυτά τα ευρήματα
Απαιτείται περισσότερη έρευνα για να διαπιστωθεί εάν το ξύσιμο του ενδομητρίου βελτιώνει σημαντικά τις πιθανότητες εγκυμοσύνης με εξωσωματική γονιμοποίηση.

Η συμβουλή μας είναι ότι η ελαφρά απόξεση ενδομητρίου συνιστάται να γίνεται σε γυναίκες με 2 αποτυχημένες εμβρυομεταφορές εμβρύων καλής ποιότητας και η εμπειρία μας έχει δείξει βελτίωση των αποτελεσμάτων στην επόμενη προσπάθεια.
Στις περιπτώσεις αυτές καλό είναι να γίνεται παράλληλα με Διαγνωστική Υστεροσκόπηση μια μέθοδο όπου ελέγχουμε το ενδομήτριο για βλάβη (ουλές, συμφύσεις, πολύποδες ) ή φλεγμονή (ενδομητρίτιδα, συχνό αίτιο αποτυχίας εμφύτευσης) και εφόσον δεν διαπιστωθεί πρόβλημα να γίνεται ελαφρά απόξεση (δηλαδή να γίνεται σε υγιές ενδομήτριο) διαφορετικά να γίνεται θεραπεία του προβλήματος και απόξεση σε δεύτερο χρόνο.

Η κατάψυξη ωαρίων αφορά γυναίκες που επιθυμούν να διατηρήσουν τη γονιμότητά τους χωρίς να επηρεάζεται από την βιολογικά φθορά που η ηλικία προκαλεί στα ωάρια.

Συστήνεται ιδιαίτερα σε:
1. γυναίκες που είναι σε ηλικία 30-35 ετών ή και μεγαλύτερες μέχρι 40-45 ετών, και δεν έχουν σταθερό σύντροφο και βραχυπρόθεσμη προοπτική εγκυμοσύνης ή για κοινωνικούς η επαγγελματικούς λόγους επιθυμούν να μετακινήσουν προς το μέλλον την μητρότητα και τη δημιουργία οικογένειας.

2. γυναίκες κάθε ηλικίας που οι εξετάσεις τους (ιστορικό, υπέρηχο ωοθηκών, ορμονικός έλεγχος, ΑΜΗ) δείχνουν ότι έχουν τάση για πρόωρη κλιμακτήριο.

3. γυναίκες που πρόκειται να υποβληθούν σε θεραπείες (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία) που επηρεάζουν ή καταστρέφουν τα ωάρια.

Δεν υπάρχει ιδανική ηλικία για την κατάψυξη ωαρίων, σε κάθε περίπτωση όμως η βιολογική ποιότητα των ωαρίων της γυναίκας σε μια συγκεκριμένη ηλικία είναι καλύτερη από την ποιότητα (και κατά συνέπεια και τη γονιμότητα) που θα έχει ή ίδια γυναίκα τα επόμενα χρόνια. Ο ρυθμός επιδείνωσης του αριθμού και της ποιότητας των ωαρίων της γυναίκας είναι ραγδαίος, ,ιδιαίτερα μετά τα 40.

Η διαδικασία είναι σχετικά απλή, χωρίς να επηρεάζει την καθημερινότητα της γυναίκας.

Διαρκεί 2 εβδομάδες με έναρξη από την αρχή του κύκλου (της περιόδου). Την 1 η εβδομάδα η γυναίκα κάνει μία υποδόρια ένεση την ημέρα (με λεπτή βελόνα ινσουλίνης, συνήθως γίνεται από την ίδια μετά από εκπαίδευση στο γραφείο μας).

Στην διάρκεια της 2 ης εβδομάδας χρειάζονται 2-3 υπερηχογραφήματα (γίνονται στο ιατρείο μας ή στο κέντρο εξωσωματικής) και 1-2 φορές ορμονικές εξετάσεις αίματος.

Στο τέλος της 2 ης εβδομάδας γίνεται η ωοληψία, δηλαδή η αναρρόφηση των ωαρίων από τις ωοθήκες. Γίνεται στο κέντρο εξωσωματικής γονιμοποίησης με κολπικό υπερηχογράφημα υπό ελαφρά αναισθησία (μέθη) και διαρκεί 10-20 λεπτά. Ακολουθεί παραμονή στην ανάνηψη χειρουργείου για 1 ώρα μετά.

Την επόμενη μέρα η γυναίκα μπορεί να εργαστεί κανονικά.

Είναι σημαντικό να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπεία ορμονικής διέγερσης των ωοθηκών για τη κάθε γυναίκα ώστε να έχει κατά το δυνατόν περισσότερα και καλύτερης ποιότητας ωάρια. Η θεραπεία επιλέγεται με βάση τα εξής 4 κριτήρια: 1) ηλικία γυναίκας 2) ιστορικό 3) εικόνα ωοθηκών στο υπερηχογράφημα και 4) ορμονικό έλεγχο.

Μετά την ωοληψία τα ωάρια τοποθετούνται σε ειδικά κρυοπροστατευτικά διαλύματα και φυλάσσονται σε δοχεία υγρού αζώτου (στους -196 β) όπου καταψύχονται με την μέθοδο της κρυσταλλοποίησης (vetrification) που έχει αποδειχθεί ότι δεν επηρεάζει τη βιωσιμότητα των ωαρίων και έχει ποσοστό ανάκτησης βιώσιμων ωαρίων μετά από κατάψυξη και απόψυξη 90-95%.

Ηλικία γυναίκας
Δεν υπάρχει ιδανική ηλικία, προτείνεται όμως ιδιαίτερα σε γυναίκες 35-39 ετών που δεν έχουν βραχυπρόθεσμη προοπτική εγκυμοσύνης.

Αριθμός ωαρίων
Ο στόχος είναι να ληφθούν το δυνατόν περισσότερα ωάρια, ανάλογα με την ηλικία της γυναίκας και την ανταπόκριση των ωοθηκών. Ένας λογικός αριθμός είναι 7-10 ωάρια που θεωρείται ότι, σε ποσοστό 70-90%, μπορεί να οδηγήσει σε εγκυμοσύνη και στη γέννηση υγιούς παιδιού.

Χρόνος παραμονής των ωαρίων στην κατάψυξη
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι ο χρόνος κατάψυξης επηρεάζει την βιωσιμότητα των ωαρίων και κατά συνέπεια τα ωάρια μπορούν να παραμείνουν στην κατάψυξη επαόριστο.

Ασφάλεια της κατάψυξης ωαρίων
Έχει αποδειχθεί, με μελέτες σε μεγάλους αριθμούς εμβρύων που προήλθαν από κρυοσυντήρηση ωαρίων ή εμβρύων, ότι η τεχνική της κρυοσυντήρησης γενετικού υλικού δεν σχετίζεται με την πιθανότητα γενετικής βλάβης.

Κόστος κατάψυξης ωαρίων
Το κόστος της διαδικασίας είναι λογικό και θα ενημερωθείτε με λεπτομέρεια από το γραφείο μας (κόστος κέντρου εξωσωματικής γονιμοποίησης, ιατρική αμοιβή, κόστος φαρμάκων, κόστος φύλαξης ωαρίων)

ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΚΥΗΣΗΣ

Η εγκυμοσύνη πρέπει να αντιμετωπίζεται σαν μία ευχάριστη περίοδος στη ζωή της γυναίκας και του ζευγαριού και όχι σαν ασθένεια.

Η έγκυος γυναίκα χρειάζεται τακτική, συνήθως μηνιαία, ιατρική παρακολούθηση και καθοδήγηση ώστε να εξασφαλιστεί η υγεία της γυναίκας και του εμβρύου.

Στο πρώτο ραντεβού, λίγες μέρες μετά το θετικό τεστ κύησης, γίνεται η γνωριμία (εφόσον δεν έχει προηγηθεί) της εγκύου και του συντρόφου με τον γιατρό και τη βοηθό του και δίνονται οδηγίες σχετικά με την καθημερινότητα και την εργασία της εγκύου, την διατροφή της, τα συμπληρώματα-βιταμίνες και τις ιατρικές εξετάσεις που χρειάζονται. Γίνεται κλινική εξέταση, εξέταση μαστών και κολπικό υπερηχογράφημα. Ορίζεται πότε θα είναι η επόμενη εξέταση και δίνονται οδηγίες, φάρμακα και εξετάσεις.

Στο μεσοδιάστημα η έγκυος γυναίκα έχει τη δυνατότητα 24ωρης επικοινωνίας (24/7) στο κινητό του γιατρού ή της βοηθού του για οτιδήποτε πρόβλημα ή απορία.

Στο ιατρείο μας, με εμπειρία 30 ετών (από το 1993), έχει γίνει παρακολούθηση σε πάνω από 3.000 κυήσεις με απόλυτα επιτυχή έκβαση, συνήθως με ασφαλή φυσιολογικό τοκετό (σε ποσοστό 90%). Η ασφάλεια και ο φυσιολογικός τοκετός επιτυγχάνονται από τη γνώση και εμπειρία του γιατρού αλλά και από την διαθεσιμότητα του δίπλα στην έγκυο γυναίκα σε όλη τη διάρκεια της κύησης και ειδικά στη φάση του τοκετού.

Η παρακολούθηση της κύησης γίνεται ανά 4 εβδομάδες μέχρι και τον 7 ο μήνα της εγκυμοσύνης, ανά 2 εβδομάδες στον 8 ο και ανά εβδομάδα στον 9 ο .

Υπερηχογράφημα κύησης γίνεται σε κάθε εξέταση. Τα απαραίτητα και σημαντικά υπερηχογραφήματα κύησης είναι:

• Ανίχνευσης καρδιακής λειτουργίας εμβρύου (στις 6 εβδομάδες, δηλαδή με 2 εβδομάδες καθυστέρηση)
• Αυχενικής διαφάνειας (στις 11-13 εβδομάδες) μαζί με εξέταση αίματος Papp-A, δείχνει αν υπάρχει αυξημένος κίνδυνος για γενετικά προβλήματα του εμβρύου. Γίνεται στο γραφείο μας.
• Β-επιπέδου (στις 20-22 εβδομάδες), δείχνει με λεπτομέρεια την υγεία του εμβρύου. Γίνεται στο μαιευτήριο με παρουσία του γιατρού.
• Ανάπτυξης εμβρύου και Doppler ομφαλίου (στις 32 και 36 εβδομάδες), δείχνει την φυσιολογική ανάπτυξη του εμβρύου και την παροχή αίματος δια μέσου του πλακούντα από τη μητέρα προς το έμβρυο. Γίνεται στο γραφείο μας.

Επίσης Καδιοτοκογράφημα-NST (στις 38 και 39 εβδομάδες), δείχνει την ασφάλεια του εμβρύου στη μήτρα και το ενδεχόμενο έναρξης τοκετού. Γίνεται δωρεάν στο μαιευτήριο μαζί με κολπική εξέταση από τον γιατρό.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Το μέσο φυσιολογικό διάστημα που χρειάζεται ένα ζευγάρι για να έχει εγκυμοσύνη με τυχαίες επαφές, με συνήθη συχνότητα 2 με 3 φορές την εβδομάδα είναι 3 με 6 μήνες.

Εφόσον δεν επιτευχθεί εγκυμοσύνη μετά από διάστημα 12 μηνών για νέα ζευγάρια ή 6 μηνών για ζευγάρια με γυναίκα >38 ετών πρέπει να γίνει έλεγχος γονιμότητας.
Ο έλεγχος γονιμότητας περιλαμβάνει:

• Ατομικό και οικογενειακό ιστορικό
• Γυναικολογική κλινική εξέταση
• Κολπικό υπερηχογράφημα μήτρας και ωοθηκών
• Καλλιέργεια κολπικού υγρού

Όλα τα παραπάνω γίνονται στο γραφείο μας.

Επιπλέον χρειάζονται:

• Ορμονικός έλεγχος (FSH,LH, Προλακτίνη, Οιστραδιόλη, Προγεστερόνη, AMH, TSH,
  FT4,anti TPO). Συνταγογραφούμενα εκτός από την AMH
• Έλεγχος θρομβοφιλίας (μοριακός έλεγχος, MTHFR 677, PT,PTT, ινωδογόνο, INR)
• Ανοσολογικός έλεγχος (ΑΝΑ, αντισώματα καρδιολιπίνης, αντιθυρεοειδικά αντισώματα) Συνταγογραφούμενα

• Υστεροσαλπιγγογραφία. Γίνεται στο μαιευτήριο.
  Η υστεροσαλπιγγογραφία μπορεί να γίνει και με υπέρηχο στο γραφείο μας.
  (υγροσαλπιγγογραφία που είναι ανώδυνη αλλά δεν έχει την ίδια διαγνωστική ακρίβεια με την κλασική σαλπιγγογραφία και δεν δείχνει προβλήματα του ενδομητρίου όπως
  πολύποδες και συμφύσεις)
• Εξέταση σπέρματος (σπερμοδιάγραμμα) και καλλιέργεια σπέρματος. Συνταγογραφούμενα

Εφόσον προηγηθούν οι παραπάνω εξετάσεις, στο 80-90% των περιπτώσεων, μπορούμε να έχουμε μία διάγνωση σχετικά με το αίτιο της υπογονιμότητας:

• Διαταραχή ωορρηξίας
• Ποιότητα ωαρίων (σχετίζεται με την ηλικία της γυναίκας)
• Διαβατότητα σαλπίγγων
• Ενδομήτριο (συμφύσεις, πολύποδες, λεπτό ενδομήτριο)
• Φλεγμονή (κολπίτιδα, τραχηλίτιδα, ενδομητρίτιδα, σαλπιγγίτιδα)
• Σπέρμα (στο 30-40% των περιπτώσεων) και να προτείνουμε την αντίστοιχη θεραπεία ή περαιτέρω εξειδικευμένες εξετάσεις
  ανάλογα με το πρόβλημα.

Στο 10-20% των ζευγαριών με πρόβλημα υπογονιμότητας όλες οι
παραπάνω εξετάσεις είναι φυσιολογικές (ανεξήγητη υπογονιμότητα).

ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΥΠΟΓΟΝΙΜΟΤΗΤΑΣ

Μετά την ολοκλήρωση του Διαγνωστικού ελέγχου υπογονιμότητας και εφόσον διαγνωστεί συγκεκριμένο αίτιο προτείνεται η αντίστοιχη θεραπεία και συστήνεται συγκεκριμένο διάστημα αναμονής για εγκυμοσύνη.

Εφόσον δεν επιτευχθεί εγκυμοσύνη, επανεξετάζεται ο διαγνωστικός έλεγχος και αν δεν υπάρχουν νέα δεδομένα προτείνεται θεραπεία υποβοήθησης γονιμότητας αντίστοιχη με την θεραπεία που προτείνεται σε ζευγάρια με ανεξήγητη υπογονιμότητα.

Η θεραπεία υποβοήθησης γονιμότητας περιλαμβάνει:

•  Συμπληρώματα βελτίωσης γονιμότητας για τον άντρα και την γυναίκα και κατά χρονολογική σειρά:
• Πρόκληση πολλαπλής ωορρηξίας και κατευθυνόμενες επαφές για 3 έως 6 κύκλους (μήνες)
• Πρόκληση ωορρηξίας και σπερματέγχυση για 2 έως 3 κύκλους
• Εξωσωματική γονιμοποίηση (βλέπε Υπηρεσίες, <εξωσωματική γονιμοποίηση>)

Γενικά, με την εφαρμογή στο ιατρείο μας, των πλέον σύγχρονων διαγνωστικών και θεραπευτικών μεθόδων αντιμετώπισης της υπογονιμότητας η πιθανότητα για ένα ζευγάρι να πετύχει εγκυμοσύνη, εύκολα ή δύσκολα, είναι 100%.